2026-yilning yanvar oyi jahon avtomobil sanoati uchun kutilmagan, ammo qonuniy geosiyosiy va iqtisodiy burilish nuqtasi bo‘ldi. SNE Research tadqiqot kompaniyasining 9-yanvarda e’lon qilingan hisobotiga ko‘ra, Volkswagen kontserni Xitoydan tashqaridagi global elektromobillar bozorida mutlaq yetakchiga aylandi. 2025-yilning yanvar-noyabr oylari yakuniga ko‘ra, nemis giganti 1,133 million dona elektromobil sotib, o‘z ko‘rsatkichlarini o‘tgan yilga nisbatan 60,3 foizga oshirdi. Shu bilan birga, Amerika pioneri hisoblangan Tesla yetkazib berish hajmini 8,3 foizga yo‘qotib, 927 000 dona ko‘rsatkichi bilan ikkinchi o‘ringa tushib ketdi.

Tesla tanazzuli: Eskirgan modellar va soliq imtiyozlari zarbasi Teslaning savdosi pasayishi uning asosiy modellariga bo‘lgan talabning zaiflashishi bilan izohlanmoqda. Bir paytlar Yevropada eng ko‘p sotilgan Model Y savdosi 4,8 foizga, Model 3 esa 7,5 foizga tushdi. Premium segmentda vaziyat yanada achinarli: Model S savdosi 55,2 foizga, Model X esa 36,1 foizga kamaydi. Bunga sabab — lyuks segmentdagi raqobatning kuchayishi va AQSHda sentyabr oyi oxirida 7500 dollarlik federal soliq imtiyozi muddatining tugashi bo‘ldi. Natijada, Tesla to‘rtinchi chorakda bor-yo‘g‘i 418 227 dona avtomobil yetkazib berib, tahlilchilar kutganidan ancha past natija qayd etdi.

Volkswagen ekspansiyasi: Platformalar jangi va Yevropa uyg‘onishi Volkswagen muvaffaqiyatining asosi MEB platformasidagi ID.4, ID.7 va Škoda Enyaq kabi modellarning barqaror sotuvi bo‘ldi. Shuningdek, yangi PPE platformasidagi Audi A6 e-tron, Q6 e-tron va Porsche Macan Electric modellarining bozorga to‘liq kirib kelishi nemis ishlab chiqaruvchisining pozitsiyasini mustahkamladi. Xitoydan tashqaridagi bozorning 54,6 foizini egallagan Yevropada savdo hajmi 32,8 foizga o‘sib, 3,745 million donaga yetdi. Aksincha, Shimoliy Amerika bozori amalda turg‘unlik holatida bo‘lib, bor-yo‘g‘i 0,3 foiz o‘sish ko‘rsatdi.

Janubiy Koreya giganti: Hyundai va Kia’ning barqaror o‘rni Hyundai Motor Group o‘zining uchinchi pog‘onasini saqlab qolib, 566 000 dona elektromobil sotishga muvaffaq bo‘ldi, bu o‘tgan yilga nisbatan 12,5 foiz ko‘pdir. Kompaniyaning IONIQ 5 va Kia EV3 modellari akkumulyatorli segmentdagi o‘sishni ta’minlagan bo‘lsa, Hyundai Casper (Inster) EV va Creta Electric kabi yangi modellar strategik bozorlarda ijobiy baholandi. AQSHda IONIQ 5 modeli soliq imtiyozlari tugashidan keyin to‘rtinchi chorakda sotuvlar tushishiga qaramay, yil yakuniga ko‘ra 6 foizlik o‘sishni saqlab qoldi.

Mualliflik xulosasi: Sifat va xilma-xillik ustunligi Teslaning ikkinchi yil ketma-ket savdo pasayishiga duch kelishi va Volkswagen’ning taxtga o‘tirishi — bu geosiyosiy energetik o‘tish davrida an’anaviy brendlarning texnologik moslashuvi muvaffaqiyatidir. Tesla’ning bir xil va eskirgan dizayn strategiyasi, raqobatchilarning (Audi, Porsche, Hyundai) ko‘p qirrali va yangi modellari oldida yengila boshladi. 2026-yil elektromobillar bozori uchun endi shunchaki "shov-shuv" emas, balki klassik ishlab chiqarish quvvati va modellar xilma-xilligi hal qiluvchi rol o‘ynaydigan davrga aylandi.