Yaqin Sharqdagi geosiyosiy shaxmat taxtasida kutilmagan va o‘ta keskin yurish amalga oshirildi. Ko‘p yillik murakkab urushlar girdobida qolgan Yamanda endi ittifoqchilar o‘rtasidagi sovuq munosabatlar ochiq qarama-qarshilikka aylanmoqda. Jumaning so‘nggi soatlarida Yaman Prezident kengashi rahbari Rashad al-Alimiy tomonidan e’lon qilingan 24 soatlik ultimatum — Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) qurolli kuchlarining mamlakatni tark etishi haqidagi talabi — mintaqadagi kuchlar muvozanatini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan hodisadir. Bu shunchaki diplomatik norozilik emas, balki yillar davomida shakllangan "Husiylarga qarshi koalitsiya"ning ichidan darz ketishi va mintaqaviy o‘yinchilar o‘rtasidagi manfaatlar to‘qnashuvining ochiq fazaga chiqishidir.

Ushbu inqirozning tub ildizi logistika va qurol-yarog‘ yetkazib berish zanjiridagi shubhali harakatlarga borib taqaladi. Yaman rahbariyatining BAA tarkibidagi Fujayra amirligidan kelayotgan kemalarni noqonuniy qurol tashishda ayblashi va ortidan e’lon qilingan 72 soatlik to‘liq blokada vaziyatning naqadar jiddiyligini ko‘rsatadi. Bu yerda gap nafaqat suverenitet, balki strategik muhim bo‘lgan Hadramaut va Al-Mahra provinsiyalari ustidan nazorat o‘rnatish haqida ketmoqda. Al-Alimiyning BAA bilan mudofaa kelishuvini bekor qilishi va amirlik kuchlarini "Yaman xalqiga qarshi harakat qilishda" ayblashi, aslida Abu-Dabining Janubiy o‘tish kengashini qo‘llab-quvvatlashi orqali Yamanning sharqiy qismida o‘z ta’sir doirasini kengaytirishga bo‘lgan urinishlariga berilgan keskin javobdir.

Vaziyatning eng diqqatga sazovor nuqtasi — Saudiya Arabistoni boshchiligidagi koalitsiyaning Al-Mukalla portiga bergan zarbasidir. General-mayor Turki Al-Malikiyning bayonotiga ko‘ra, BAAdan ruxsatsiz kelgan va kuzatuv tizimlarini o‘chirib qo‘ygan kemalarning bombardimon qilinishi Ar-Riyodning o‘z ittifoqchisi Abu-Dabiga yo‘llagan ochiq ogohlantirishidir. Saudiya Arabistoni mintaqada o‘z yetakchiligini saqlab qolish uchun hatto rasmiy ittifoqchisi tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan kuchlarga qarshi qurol ishlatishga tayyorligini namoyish etdi. Bu holat Yamandagi urushning yangi va yanada murakkab bosqichga — ittifoqchilar ichidagi manfaatlar to‘qnashuviga o‘tayotganidan dalolat beradi.

Biznes tili bilan aytganda, Yamandagi ushbu eskalatsiya global energiya xavfsizligi va dengiz logistikasi uchun yangi xavf-xatarlarni tug‘dirmoqda. Mamlakat bo‘ylab e’lon qilingan 90 kunlik favqulodda holat va barcha kirish-chiqish nuqtalarining yopilishi dunyodagi eng muhim savdo yo‘llaridan biri bo‘lgan Bob-el-Mandeb bo‘g‘ozi yaqinidagi barqarorlikni savol ostiga qo‘yadi. O‘zbekistonlik tadbirkor va eksportyor uchun bu, birinchi navbatda, xalqaro yuk tashish sug‘urtasi narxlarining oshishi va Yaqin Sharq portlari orqali o‘tadigan logistik zanjirlardagi ehtimoliy uzilishlarni anglatadi. Dunyo bozori endigina barqarorlashayotgan bir paytda, energetika resurslariga boy mintaqadagi bunday tebranishlar xomashyo narxlariga o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi.

Xulosa o‘rnida ta’kidlash lozimki, Al-Alimiyning keskin qarori va Saudiya aviatsiyasining zarbalari Yaman kelajagi bo‘yicha "yagona reja" mavjud emasligini fosh qildi. Insonparvarlik yordami va tinchlikparvarlik missiyasi niqobi ostida kechayotgan qurol-yarog‘ savdosi va hududiy da’volar, pirovardida, eng zaif nuqtadan — ishonchdan darz ketdi. Endilikda dunyo hamjamiyati va ayniqsa mintaqaviy sarmoyadorlar bir haqiqatni tan olishga majbur: geosiyosiy manfaatlarda doimiy do‘stlar bo‘lmaydi, faqat doimiy va o‘ta qimmatli strategik maqsadlar mavjud bo‘lib qolaveradi.