2026 йил жаҳон геосиёсий тарихида «шаффоф қоидалар» даври тугаб, «стратегик прецедентлар» даври бошланган йил сифатида муҳрланмоқда. АҚШ махсус кучларининг Венесуэладаги ҳарбий операцияси ва Николас Мадуронинг ҳибсга олиниши шунчаки бир диктаторнинг ағдарилиши эмас, балки Иккинчи жаҳон урушидан кейин шаклланган халқаро ҳуқуқ меъморчилигининг пойдеворига берилган зарбадир. Вашингтон ушбу қадамни «адолат тантанаси» деб атаётган бир пайтда, Пекин буни ўзининг узоқ муддатли геосиёсий амбициялари учун ҳуқуқий ва маънавий қалқон сифатида қабул қилмоқда.

Экстерриториал юрисдикция: Пекин учун стратегик дарслик

Пекин Вашингтоннинг Венесуэладаги ҳаракатларини расмий даражада кескин қоралади, бироқ Хитой давлат стратеглари ушбу операцияни заргарлик аниқлигидаги лаборатория иши сифатида ўрганмоқда. Пекин учун асосий қизиқиш нуқтаси — АҚШнинг ўз миллий қонунчилигини суверен давлат раҳбари устидан қўллаш амалиётидир. Агар Вашингтон океан ортидаги давлат раҳбарини «наркотрафик» айблови билан ўз ҳудудидан ўғирлаб кета олса, демак, Пекин ҳам ўзининг «ажралмас қисми» деб биладиган ҳудудларда «сепаратизм» ёки «миллий хавфсизлик» важи билан шундай чораларни кўришга ҳуқуқий асос топади. Бу ҳолат Тайван бўғозидаги вазият учун тўғридан-тўғри «яшил чироқ» бўлиб хизмат қилиши мумкин.

Маънавий етакчиликнинг инқирози ва Глобал Жанубнинг чекиниши

Вашингтоннинг ушбу операцияси унинг энг кучли қуроли — «демократия ҳимоячиси» сифатидаги маънавий устунлигига путур етказди. 2026 йилнинг янги геосиёсий воқелигида Америка ўз иттифоқчиларидан халқаро ҳуқуқни ҳурмат қилишни талаб қилишда қийинчиликка дуч келмоқда. Лотин Америкаси, Африка ва Жануби-шарқий Осиё давлатлари Мадуронинг ҳибсга олинишини «Янги империализм»нинг қайтиши деб қабул қилмоқда. Бу эса мазкур минтақаларнинг АҚШдан узоқлашиб, иқтисодий ва хавфсизлик масалаларида Пекин билан янада яқинроқ интеграциялашувига олиб келади. Пекин ушбу вазиятда ўзини «суверенитетнинг сўнгги ҳимоячиси» сифатида кўрсатиб, АҚШнинг халқаро ҳамжамиятни сафарбар қилиш қобилиятини заифлаштирмоқда.

Тайван омили: «Сенинг услубинг — Менинг ҳуқуқим» риторикаси

Экспертларимиз таҳлилига кўра, яқин ойларда Хитой ташқи сиёсатининг асосий тезиси ўзгаради. Пекин энди Ғарбнинг инсон ҳуқуқлари ҳақидаги танқидларига Венесуэла прецеденти билан жавоб беради. Агар Вашингтон ўз хавфсизлиги учун халқаро қоидаларни четлаб ўта олса, Пекин ҳам ўз ҳудудий яхлитлигини тиклашда худди шундай «экстремал чораларни» қўллашга ҳақли эканлигини таъкидлай бошлайди. Бу эса Тайван масаласининг дипломатик ечимидан кўра, куч ишлатиш эҳтимолини бир неча баравар оширади.

 2026 йил — «Буюк бўлиниш» нуқтаси

Ўттиз йиллик геосиёсий таҳлилларимга таяниб шуни айтишим мумкинки, Вашингтоннинг Венесуэладаги тактик ғалабаси узоқ муддатда АҚШнинг глобал гегемонлиги учун стратегик мағлубиятга айланиши мумкин. Дунё энди нафақат икки лагерга, балки икки хил «ҳақиқат»га бўлинмоқда. Вашингтон ўзининг глобал имиджини тиклаш учун нафақат ҳарбий қудрат, балки ўзини-ўзи чеклаш ва халқаро институтларга ҳурматни амалда исботлаши шарт. Акс ҳолда, 2026 йил тарих саҳифаларида Пекиннинг интеллектуал ва стратегик ғалабаси сифатида муҳрланади.