Biz O‘zbekiston iqtisodiy tarixidagi eng ulkan va hayratlanarli "moliyaviy qalqon" shakllanishiga guvoh bo‘lmoqdamiz. Markaziy bankning 2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra e’lon qilgan ma’lumotlari shunchaki quruq raqamlar emas, balki mamlakatning tashqi iqtisodiy shoklarga nisbatan chidamliligi mutlaqo yangi bosqichga chiqqanidan dalolatdir. O‘zbekistonning xalqaro zaxiralari ketma-ket besh oy davomida rekordlarni yangilab, 66,31 milliard dollarga yetdi. Birgina dekabr oyining o‘zida aktivlar 5,07 milliard dollarga yoki 8,3 foizga ko‘paygan bo‘lsa, 2025-yil davomida umumiy o‘sish hayratlanarli 61 foizni tashkil etdi.

1. "Oltin isitmasi": Rezervlarning 83 foizi qimmatbaho metallda

Bugungi kunda zaxiralarning asosiy drayveri va tayanchi — oltindir. Uning qiymati ilk bor 55 milliard dollarlik dovondan oshib o‘tdi. 

Fizik hajm nuqtayi nazaridan oltin zaxiralari 391,9 tonnaga yetganini alohida ta’kidlash lozim. Markaziy bank jahon bozorida narxlar yuqoriligiga qaramay, dekabr oyida yana 12,4 tonna oltin sotib oldi. Bu harakat regulyatorning aktivlarni shunchaki diversifikatsiya qilishdan ko‘ra, ko‘proq "xavfsiz port" (safe haven) strategiyasiga urg‘u berayotganini va global noaniqliklar davrida eng ishonchli aktivga tayanayotganini ko‘rsatadi.

2. Valyuta va qimmatli qog‘ozlar: Barqaror likvidlik omili

Zaxiralarning valyuta qismi ham o‘zining ijobiy o‘sish tendensiyasini saqlab qoldi. Xorijiy valyuta aktivlari 10,64 milliard dollarga yetib, bir oyda 8,45 foizlik o‘sishni qayd etdi. Ushbu mablag‘larning katta qismi, ya’ni 7,6 milliard dollari xorijiy tijorat banklaridagi omonatlarda, 1,48 milliard dollari esa Xalqaro valyuta jamg‘armasi kabi nufuzli institutlarda saqlanmoqda. Shu bilan birga, regulyator xorijiy qimmatli qog‘ozlar portfelini 1,53 milliard dollar darajasida barqaror saqlab turibdi. Garchi ushbu qog‘ozlarning umumiy zaxiradagi ulushi 2,31 foizgacha pasaygan bo‘lsa-da, bu likvidlikni ta’minlashda muhim instrument bo‘lib qolmoqda.

3. 2026-yil uchun asosiy ko‘rsatkichlar tahlili

2025-yil 1-dekabr holatiga ko‘ra 61,24 milliard dollar bo‘lgan umumiy zaxiralar 2026-yilning 1-yanvariga kelib 66,31 milliard dollarga yetdi, bu esa 8,3 foizlik sof o‘sishdan dalolat beradi. Xuddi shunday sur’at oltin aktivlarida ham kuzatilib, 50,86 milliard dollardan 55,09 milliard dollargacha ko‘tarildi. Eng qiziqarli ko‘rsatkich oltinning fizik hajmi bilan bog‘liq: zaxiradagi oltin miqdori 12,23 million unsiyadan 12,6 million unsiyagacha (3,02 foizga) oshgan. Bu raqamlar O‘zbekiston iqtisodiyotining tashqi qarzni qoplash qobiliyati va milliy valyuta barqarorligini ta’minlash imkoniyati misli ko‘rilmagan darajada mustahkam ekanini isbotlaydi.

"Moliyaviy Qal'a" strategiyasi va kelajak istiqbollari

O‘zbekiston Markaziy bankining bu darajadagi ulkan zaxiralarni to‘plashi mamlakatning suveren kredit reytingi oshishiga xizmat qiluvchi asosiy omildir. S&P Global Ratings agentligi mamlakat reytingini 'BB' (Barqaror) darajasiga ko‘targani bejiz emas. Bugungi kunda dunyo bozorida oltin narxining unsiya uchun 4,500 dollardan oshib ketishi O‘zbekiston uchun kutilmagan ijobiy moliyaviy oqim (windfall profit) yaratdi. Agar 2026-yilda oltin narxi kutilayotgan 5,000 dollar chegarasiga yetsa, mamlakat zaxiralari hech qanday qo‘shimcha harakatlarsiz yana 6-7 milliard dollarga qimmatlashishi muqarrar. Hozirda mavjud zaxiralar nafaqat 42-45 milliard dollarlik tashqi qarzni yopishga, balki 9 oydan ortiq importni qoplashga ham yetarli bo‘lib (normativ bo‘yicha 3 oy yetarli), bu O‘zbekistonni mintaqadagi eng mustahkam "moliyaviy qal’a"ga aylantiradi.