So‘nggi yillarda O‘zbekiston axborot maydonini kuzatar ekanman, menda bir achchiq xulosa shakllangan edi: jiddiy tahlil o‘rnini arzon "hayp", chuqur surishtiruvlar o‘rnini esa bachkana "prank" va "vayn"lar egallab oldi. Jurnalistikaning "oltin qoidasi" bo‘lgan — faktlarga asoslanish va raqamlar orqali so‘zlash san'ati unutilayotgandek edi.

Ammo bugun stolim ustida turgan tahlillar va qo‘limdagi smartfon ekranidagi "Asosiy Aktiv" loyihasi sahifalariga qarab, fikrimni o‘zgartirishga majburman. Bu shunchaki Instagram sahifasi yoki Telegram kanal emas. Bu — O‘zbekistonda shakllanib ulgurgan, ammo shu paytgacha "och qolgan" intellektual elita uchun kislorod niqobidir.

Raqamlar ortidagi "Sifat inqilobi"

Keling, quruq statistikadan boshlaylik, lekin unga jurnalist ko‘zi bilan qaraylik. Instagramda 43 ming, Telegramda 1500 dan ziyod obunachi. Bir qarashda, millionlab obunachisi bor blogerlar oldida bu raqamlar kamtarona ko‘rinishi mumkin. Lekin korporativ dunyoda "Auditoriya sifati > Auditoriya soni" degan qoida bor.

"Asosiy Aktiv"ning o‘quvchilari kimlar? Izohlarni, repostlarni va reaksiyalarni tahlil qilar ekanman, men u yerda talaba yoki bekorchilarni emas, balki yirik biznes egalari, bankirlar, tahlilchilar va qaror qabul qiluvchi shaxslarni ko‘raman. Bu platforma O‘zbekistonning "think tank" (aql markazi) auditoriyasini yig‘a oldi.

Ba'zi materiallarning 2 milliondan ortiq ko‘rilishi shuni anglatadiki, mavzular tor doiradan chiqib, umummilliy rezonansga aylanmoqda.

Mavzular Tahlili: "Yopiq eshiklar" kaliti

Taqdim etilgan skrinshotlarni tahlil qilar ekanman, loyiha muallifi Davronbek Sanakulovning jur'ati va professionalizmiga tan bermay iloj yo‘q. "Asosiy Aktiv" ko‘pchilik OAVlar "tishlashga" qo‘rqadigan yoki malakasi yetmaydigan mavzularni ko‘tarmoqda.

Loyiha kontentini 3 ta asosiy "kit"ga bo‘lish mumkin:

1. Shaxslar va Kapital (Personalities & Wealth): Jahongir Ortiqxo‘jayev, Doniyor Komilov, Baxtiyor Fozilov, Shuhrat Ibragimov kabi shaxslar haqidagi tahlillar — bu shunchaki biografiya emas. Bu kapitalning kelib chiqishi va harakati tarixidir. Masalan, "Siz uni taniymaysiz" rukni ostida berilgan, keng jamoatchilikka noma'lum, ammo iqtisodiyotda ulkan vaznga ega "kulrang kardinallar" (masalan, Botir Rahimov yoki "Sement qiroli" Ulug'bek Shadmanov) haqidagi ma'lumotlar — haqiqiy insayderlik jurnalistikasidir.

2. Korporativ gigantlar va Davlat aktivlari: NKMK (Navoiy kon-metallurgiya), UKMK (Olmaliq) va "O‘zbekgidroenergo" kabi monstrlarning moliyaviy tahlili. "Davlat aktivlari kimga va necha pulga sotilgan?" degan savolning ochiq o‘rtaga tashlanishi va uning infografika bilan asoslanishi — bu populistlik emas, balki shaffoflikka chaqiriqdir.

3. Makroiqtisodiy va Global Tahlillar: "O‘zbekistonning qarz hisob-kitobi", "2026-yilda xususiy bank ochish narxi", "Top-20 iqtisodiyot". Bu postlar o‘quvchiga O‘zbekistonni global kontekstda ko‘rish imkonini beradi.

Auditoriya — Ham kuzatuvchi, ham manba

Meni eng hayratlantirgan jihat — bu loyihaning "Crowdsourced Intelligence" (Jamoaviy razvedka) usulida ishlashidir. Auditoriya shunchalik malakaliki, ko‘p hollarda eng ishonchli va yopiq ma'lumotlarni aynan obunachilarning o‘zlari yetkazib berishadi.

Rasmiy OAVlar press-relizlarni kutib o‘tirgan bir paytda, "Asosiy Aktiv" bevosita jarayon ichida yurganlardan axborot oladi. Bu esa loyihani oddiy blogdan xalqaro darajadagi moliyaviy insayd platformasiga aylantirmoqda.

Vaynlardan charchagan jamiyat talabi

Ochiq tan olish kerak, bugungi o‘zbek jamiyati, ayniqsa uning o‘rta va yuqori qatlami, axborot shovqinidan charchadi. Odamlar "kim kimni prank qildi" degan sayozlikdan to‘ydi. Ular endi:

• "Nega mening soliqlarim qayerga ketyapti?"

• "Tabiiy resurslarimizdan kim boyiyapti?"

• "Ertaga qaysi soha rivojlanadi?" degan savollarga javob izlamoqda.

"Asosiy Aktiv" O‘zbekistonda birinchi bo‘lib yirik poralar bo‘yicha hujjatli filmlar va chuqur korporativ tadqiqotlarni taqdim etishi — bu bozordagi bo‘shliqni to‘ldirishgina emas, balki media bozoriga yangi standart olib kirishdir. Bu — vizual jihatdan "Netflix" sifatidagi, mazmunan esa "The Economist" darajasidagi mahsulotga bo‘lgan talabning qondirilishidir.

Kelajak: To‘laqonli Biznes Mediaekosistema

"Asosiy Aktiv"ning YouTube platformasiga o‘tishi va formatni kengaytirishi — bu tabiiy evolyutsiya. Matn va rasmda cheklangan tahlillar, endi video formatda yanada chuqurroq, vizual dalillar bilan taqdim etiladi.

Agar loyiha shu tempda davom etsa, biz yaqin kelajakda O‘zbekistonning Bloomberg yoki Forbes muqobiliga guvoh bo‘lishimiz mumkin. Chunki "Asosiy Aktiv" shunchaki xabar tarqatmayapti, u o‘quvchini fikrlashga, tahlil qilishga va eng muhimi — savol berishga o‘rgatmoqda.

Xulosa o‘rnida: Davronbek Sanakulov va uning jamoasi isbotlagan haqiqat shuki: O‘zbekistonda aqlli, saviyali va tahliliy kontentga tashna auditoriya bor. Va bu auditoriya — mamlakatning ertangi kunini quruvchi asosiy aktivdir.